Λόγο στο λόγο και ξεχαστήκαμε
μας πήρε ο πόνος και νυχτωθήκαμε
σβήσε το δάκρυ με το μαντίλι σου
να πιω τον ήλιο μέσα απ’ τα χείλη σου
Μην τον ρωτάς τον ουρανό
το σύννεφο και το φεγγάρι
το βλέμμα σου το σκοτεινό
κάτι απ’ τη νύχτα έχει πάρει
Ό,τι μας βρήκε κι ό,τι μας λύπησε
σαν το μαχαίρι κρυφά μας χτύπησε
σβήσε το δάκρυ με το μαντίλι σου
να πιω τον ήλιο μέσα απ’ τα χείλη σου
Μην τον ρωτάς τον ουρανό
το σύννεφο και το φεγγάρι
το βλέμμα σου το σκοτεινό
κάτι απ’ τη νύχτα έχει πάρει
Πόσος χρόνος απαιτείται για να γραφτεί ένα μουσικό αριστούργημα; Αναφερόμαστε σ’ένα
τραγούδι που θα αποτελέσει το σήμα κατατεθέν μιας εγχώριας κινηματογραφικής ταινίας, θα
κάνει καριέρα στο εξωτερικό κατά τη δεκαετία του 1960 και πενήντα χρόνια μετά, θα επιστρέψει
στη δεκάδα των πιο επιτυχημένων τραγουδιών στις ΗΠΑ.
Το 1959 προβλήθηκε στους κινηματογράφους της Ελλάδας η ταινία "Το νησί των γενναίων" με
σκηνοθέτη τον Ντίμη Δαδήρα και πρωταγωνίστρια την αξέχαστη Τζένη Καρέζη. Η ταινία
γυρίστηκε στην Κρήτη και τα γυρίσματα γίνονταν κάθε Δευτέρα, καθώς η πρωταγωνίστρια
κατέβαινε αεροπορικώς στο νησί μία φορά την εβδομάδα λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων
στην Αθήνα. Είναι η εποχή που σύντροφός της είναι ο Ζάχος Χατζηφωτίου. Η ταινία αναφέρεται
στην αντίσταση των Κρητών στους Γερμανούς Ναζί αμέσως μετά την ιστορική μάχη της Κρήτης
και την κατάκτηση του νησιού. Η Τζένη Καρέζη παίζει τον ρόλο μιας τραγουδίστριας και μέλος της
Αντίστασης που βοηθά τον κεντρικό πρωταγωνιστή -Αλέκο Αλεξανδράκη- παραδίδοντάς του
μυστικά έγγραφα, τα οποία κλέβει από τον ερωτευμένο μαζί της γερμανό διοικητή (Λυκούργος
Καλλέργης), αλλά κατόπιν προδοσίας θα αποκαλυφθεί κα θα οδηγηθεί στο εκτελεστικό
απόσπασμα. Ο νεαρός αξιωματικός τιμωρεί τον προδότη (Αρτέμης Μάτσας) και διαφεύγει στο
Κάιρο. Ο ρόλος της ως τραγουδίστριας απαιτεί να πει ένα τραγούδι στην ταινία. Τους στίχους του
γράφουν ο Γιάννης Ιωαννίδης και ο Παναγιώτης Κοκοντίνης. Τίτλος: "Μην τον ρωτάς τον ουρανό".
Τη μουσική καλείται να γράψει ο Μάνος Χατζιδάκις. Σε τηλεφωνική επικοινωνία μια Κυριακή
συνεννοείται με την Καρέζη να της παραδώσει τη μουσική του τραγουδιού σε μια κασέτα την
επόμενη μέρα πριν φύγει για το αεροδρόμιο. Έτσι το πρωί της Δευτέρας ο Ζάχος Χατζηφωτίου
αναλαμβάνει να πάει την Τζένη στο αεροδρόμιο, αφού πρώτα περάσουν από τον Μάνο για να
πάρει την κασέτα.
Η αφήγηση του τι ακολούθησε ανήκει στον σύντροφο της Καρέζη
καταγεγραμμένη στο βιβλίο του «Η Τζένη όπως τη γνώρισα».
Διαβάζουμε:
«... Ξυπνήσαμε, λοιπόν, πρωί και στις οκτώ, φύγαμε από το σπίτι και πήγαμε στην Βασιλέως
Κωνσταντίνου, όπου έμενε τότε ο Χατζιδάκις. Ώσπου να παρκάρω στην γωνία, η Τζένη είχε
κατέβει και χτύπαγε το κουδούνι του Χατζιδάκι στην εξώπορτα της πολυκατοικίας. Όταν έφτασα
κι εγώ στην πόρτα, η Τζένη ήταν ήδη εκνευρισμένη και χτύπαγε για τρίτη φορά το κουδούνι, μετά
μανίας. “Να δεις που κοιμάται ακόμα και δεν ακούει και θα χάσω το αεροπλάνο”. Προσπάθησα
να την καθησυχάσω, λέγοντας: Ηρέμησε και μη σε πιάνει πανικός, έχουμε πολύ ώρα ακόμη”.
“Μα χρυσό μου…” ξεκίνησε να μου λέει -το «χρυσό μου» έμπαινε όταν άρχιζαν τα νεύρα της- και,
ω του θαύματος, ένας κύριος έβγαινε και άνοιξε η κάτω πόρτα. Αυτό ήταν ένα βήμα μπροστά στο
πρόβλημά μας. Μπήκαμε και ανεβήκαμε τρέχοντας στο δεύτερο πάτωμα, όπου έμενε ο Μάνος. Η
Τζένη ήξερε την πόρτα, έτρεξε και άρχισε αμέσως να χτυπάει το κουδούνι. Και το μεν κουδούνι
ακουγόταν στο διάδρομο που χτύπαγε δυνατά, από μέσα όμως, καμία κίνηση. Η Τζένη, άρχισε να
δείχνει σημεία παράκρουσης. «Δεν είναι δυνατόν…”, έλεγε, «χθες το βράδυ συνεννοηθήκαμε να
‘ναι έτοιμη η κασέτα”. Άναψε τσιγάρο κι άρχισε να ξεφυσάει, έξαλλη και με το δίκιο της. Τότε
έβγαλα τα κλειδιά μου κι άρχισα να χτυπώ δυνατά την πόρτα με ένα μεγάλο κλειδί και προφανώς
ο ήχος αυτός, ενήργησε ευεργετικά -για εμάς- στα αυτιά του Χατζιδάκι διότι σε λίγο ακούστηκε
ένας βήχας, μετά, το γνωστό σύρσιμο της παντόφλας κι ένα βραχνό “έχομαι” δεδομένου ότι το
γράμμα “ρο” για τον Χατζιδάκι, ήταν τελείως άγνωστο. Άνοιξε η πόρτα κι εμφανίστηκε ένας
Χατζιδάκις απότομα ξυπνημένος, με ένα τσιγάρο μόλις αναμμένο να κρέμεται στο στόμα, με τα
μάτια ακόμα μισόκλειστα αλλά με έκφραση έκπληξης, δηλαδή: Τι γυρεύετε πρωί πρωί και
χτυπάτε έτσι την πόρτα; Και ακολούθησε ο παρακάτω ιστορικός, τραγικός αλλά και παρανοϊκός
διάλογος
. Τζένη: Μάνο την κασέτα, Μάνο, θα χάσω το αεροπλάνο.
Μάνος: Ποιά κασέτα χρυσό μου πρωί πρωί;
Τζένη (έξαλλη): Την κασέτα με το τραγούδι, που θα πω στο γύρισμα στην Κρήτη
τώρα… και θα χάσω το αεροπλάνο. Η Τζένη από την αγωνία της, είχε μια ελαφρά ασυναρτησία
στα λεγόμενα της.
Πάντως ο Μάνος, αντελήφθη. Και ήρεμος της λέει: «Πάμε μέσα να πιούμε
έναν καφέ και θα στην δώσω». Με το “θα στη δώσω” ο Μάνος εννοούσε… θα στη γράψω τώρα!!
Και η μεν Τζένη πήγε μέσα στο κουζινάκι, τρέμοντας και του έφτιαχνε καφέ, ο δε Μάνος, με το
τσιγάρο πάντα στο στόμα, έκατσε στο πιάνο και άρχισε να πηγαινοφέρνει τα δάκτυλα του στα
πλήκτρα. Μια λοιπόν έπαιζε μερικά μέτρα μουσικής στο πιάνο, μια έγραφε με ένα μολύβι πάνω
σε ένα τσαλακωμένο φύλλο χαρτί πενταγράμμου κάποιες νότες και μια διάβαζε τους στίχους που
του είχε δώσει από καιρό η Τζένη και τους είχε πάνω στο πιάνο. Κάποια στιγμή έφτασε και ο
καφές. Ήπιε δυό γουλιές καφέ, πάτησε μια νότα και λέει στην Τζένη: -Για τραγούδα αυτή τη νότα.
Η Τζένη έκανε, α, α, α,.. -Εντάξει, της λέει ο Μάνος. Μπορείς να το πεις.
Και τότε, το έπαιξε όλο μαζί!!!
Μέσα σε αυτά τα δέκα λεπτά, μόλις είχε ξυπνήσει, έγραψε αυτό το θείο τραγούδι που
λέει: Μην τον ρωτάς τον ουρανό, το σύννεφο και το φεγγάρι, το βλέμμα σου το φωτεινό, κάτι απ’
τη νύχτα έχει πάρει… λα,λα,λα… λαλα και λοιπά”.
Τώρα, η Τζένη είχε μείνει άφωνη. Της είχε φύγει και ο εκνευρισμός κι άκουγε τη μουσική μαγεμένη.
Ο Μάνος, πάτησε το μαγνητόφωνο που είχε πάνω στο πιάνο, ξανάπαιξε το κομμάτι όλο, με όλες του τις λεπτομέρειες και τα ακομπανιαμέντα και το ‘γραψε.
Έβγαλε την κασέτα, την έδωσε στην Τζένη, τη φίλησε και της είπε: «Άντε στο καλό
και να το μάθεις μέσα στο αεροπλάνο». Η Τζένη πήρε την κασέτα, αλλά άρπαξε και το
μαγνητοφωνάκι, για να το παίζει μέσα στο αεροπλάνο. Τον φίλησε και του είπε χαμογελώντας:
“Πάρε άλλο, ώσπου να στο φέρω πίσω..” Και φύγαμε τρέχοντας για το αεροδρόμιο. Αυτός ήταν ο
Χατζιδάκις με το πληθωρικό ταλέντο»... 1
Το τραγούδι ηχογραφείται στο στούντιο με την φωνή της Μαίρης Λω, η ερμηνεία της Καρέζη
στην ταινία είναι απαράμιλλη. Το κομμάτι έκανε καριέρα στο εξωτερικό την δεκαετία του 1960,
με τον τίτλο «All Alone Am I», από την Μπρέντα Λι και πενήντα χρόνια μετά, η ερμηνεία της
Alison Krauss το τοποθετεί στη δεκάδα των πιο επιτυχημένων τραγουδιών στις ΗΠΑ.
Και για να απαντήσουμε στο αρχικό ερώτημα... Ναι, το τραγούδι γράφτηκε μέσα σε λίγα
λεπτά. Ήταν η Χατζιδάκειος «τεχνική» υπό πίεση χρόνου. Το ίδιο δεν συνέβη και με το
«Γαρύφαλλο στ’ αυτί»; Έγραψε τη μουσική μέσα σε ταξί, την ώρα που πήγαινε να το
παραδώσει... Υποκλινόμαστε!
1 Χατζηφωτίου,Ζ.,Η Τζένη όπως τη γνώρισα, Ωκεανίδα,Αθήνα,1999
ΜΑΡΙΑ ΛΟΥΚΑΚΗ
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου